Αφορμή για τη συγγραφή του παρόντος είναι η απόφαση 8.5.2026 στην Αίτηση 10/2020 της έντιμης Προέδρου του Οικογενειακού Δικαστηρίου Λεμεσού. Γράφω υπό την ιδιότητά μου ως μέλος της ομάδας που χειρίστηκε την υπόθεση, εντούτοις, φρονώ, δεν επηρεάζεται η αντικειμενικότητά μου. Το Σεβαστό Δικαστήριο εξέδωσε την πρώτη απόφαση στην Κύπρο, τουλάχιστον από έρευνά μου δεν εντοπίστηκε προηγούμενη, στη βάση των Advocate Rules του 1927, με την οποία αναγνώρισε ότι το special retainer που είχε υπογραφθεί μεταξύ δικηγόρου και πελάτη είναι «λογικό και δίκαιο» (fair and reasonable) και επιδίκασε στους Αιτητές την (αξιοσέβαστη) συμπεφωνημένη αμοιβή∙ η σημασία σαφώς της απόφασης εκφεύγει της αντιδικίας μεταξύ ιδιωτών και δίδει καθοδήγηση για όλους τους συναδέλφους.
Τα περιστατικά της υπόθεσης αφορούσαν την αθέτηση από μέρους της Καθ’ ης η Αίτηση της υποχρέωσής της να καταβάλει την αμοιβή του special retainer, ενώ μάλιστα οι Αιτητές είχαν συμμορφωθεί με τις δικές τους υποχρεώσεις, ως έκρινε το Δικαστήριο. Από την προειρημένη απόφαση (στο πλαίσιο της οποίας εκδόθηκε και freezing order) καθίσταται σαφές πως (α) το ένδικο μέσο της αγωγής κατά της Καθ’ ης θα ήταν λανθασμένο επί ποινή ακυρότητας, και ορθώς καταχωρίστηκε αίτηση στη βάση των Advocate Rules του 1927, (β) το Δικαστήριο θα εξετάσει το δίκαιο και το λογικό του special retainer και ακολούθως, θα ερμηνεύσει το special retainer στη βάση των κανόνων ερμηνείας κάθε άλλης σύμβασης, προκειμένου να διατάξει ή όχι την καταβολή της αμοιβής.
Είναι αξιοσημείωτο ότι η σχέση δικηγόρου-πελάτη είναι ιδιόμορφη και δυναμική, καθότι μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου και την αλληλεπίδραση του ατόμου στην κοινωνία. Από τα μέσα του 20ου αιώνα και προηγούμενα, ο δικηγόρος κατείχε δεσπόζουσα θέση έναντι του πελάτη, γι’ αυτό και υπήρχε ο φόβος της εκμετάλλευσης του πελάτη, οπότε και καθιερώθηκε η ανάγκη, κανονιστικά και νομολογιακά, όπως οι συμφωνίες μεταξύ των δύο να είναι fair: να εξηγήθηκε στον πελάτη το περιεχόμενο του retainer, να έλαβε ανεξάρτητη ίσως συμβουλή και άλλα. Ερχόμενοι στο σήμερα, υπάρχουν πελάτες που αξιώνουν οι ίδιοι δεσπόζουσα θέση έναντι των δικηγόρων τους. Χωρίς να εκφέρω προσωπική άποψη για το status & standing του δικηγόρου (γενικώς και ειδικώς σε τέτοιες περιστάσεις), σημειώνω πως σαφώς ο δικηγόρος παραμένει λειτουργός της δικαιοσύνης, αλλά η έννοια αυτή πρέπει να ερμηνεύεται στις ανάγκες του σήμερα. Ένα special retainer προ 100 ετών μπορεί να μην συνάφθηκε fairly, αλλά σήμερα το ίδιο retainer, δεδομένης της γνώσης, των παραστάσεων και λοιπών χαρακτηριστικών του πελάτη, να δύναται να θεωρηθεί fair.
Κοντολογίς, δεν γίνεται ο πελάτης να επικαλείται ότι η συμφωνία δεν είναι fair, τη στιγμή που έλαβε τις υπηρεσίες που ζήτησε και πέτυχε στην υπόθεση του (αποκομίζοντας ένα σεβαστό ποσό), ενώ είχε αντιληφθεί πλήρως σε τί συμφωνούσε, σε μία προσπάθεια να μην καταβάλει την αμοιβή στον δικηγόρο του. Η απόφαση που σχολιάζουμε στέκεται πρωτοπόρος στην προστασία του δικηγορικού επαγγέλματος. Και επειδή οι αποφάσεις εκδίδονται από ανθρώπους, οφείλω να πω ότι η κα Πρόεδρος του Οικογενειακού Δικαστηρίου Λεμεσού εξέδωσε μία άρτια και τολμηρή απόφαση, η οποία αποτελεί πράγματι συνεισφορά στο δίκαιο και είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Αξίζει να την αναγνώσετε.
Πριν αφήσω το παρόν, το πρώτο, να ευχαριστήσω τους συναδέλφους μου για τη συνεργασία τους στον χειρισμό της Αίτησης και, το δεύτερο, να πω ότι το πλαίσιο για την εκτέλεση αποφάσεων πρέπει να εκσυγχρονιστεί: είναι καιρός όπως με την έκδοση της απόφασης να διορίζεται αυτόματα, από λίστα του δικαστηρίου, παραλήπτης, εφόσον παρέλθει ένα χρονικό διάστημα και η απόφαση δεν έχει στο μεταξύ ικανοποιηθεί, με σκοπό τη λήψη όλων των μέτρων, για την αποπληρωμή του χρέους. Χαιρετίζω κάθε προσπάθεια προς αυτήν την κατεύθυνση!
